1. Opis ogólny
Wskaźniki obliczane są na podstawie tabel
Stany zapasu w kolejnych dniach
2. Wskaźniki obrotu zapasami
Wartość dokumentów rozchodu
Średni stan zapasu
Średni stan należności
Wskaźnik rotacji zapasu w dniach
Wskaźnik rotacji należności w dniach
Średni okres zapłaty zobowiązań
Cykl środków w dniach
Cykl środków kwotowo
3. Wskaźniki poszczególnych indeksów
Opis ogólny
Średni stan zapasu
Wskaźnik rotacji w dniach
4. Tematy powiązane
(AsystentAI)
1. Opis ogólny
Program przedstawia podstawowe wskaźniki obrotu zapasami, np. średni stan
zapasu, rotację zapasu, itp.
Dodatkowo pokazuje związki między zapasami a należnościami i zobowiązaniami.
Wskaźniki pozwalają określić, po jakim czasie następuje zwrot środków
pieniężnych zainwestowanych w zapasy. Licząc od dnia wprowadzenia towaru
do magazynu, do dnia otrzymania zapłaty za sprzedany towar.
Pozwalają także określić relacje między czasem odzyskania zainwestowanych
środków a średnim okresem zapłaty zobowiązań.
Zestawienia te przydatne są w firmach, w których sprzedaż magazynowa jest dominująca.
Wskaźniki mogą wspomóc analizę płynności finansowej.
Obliczenia najlepiej wykonywać dla danych historycznych w okresach
zamkniętych. Okres powinien obejmować okres sprawozdawczy np. 365 dni
Wskaźniki obliczane są na podstawie tabel
* MG Stany zapasu w kolejnych dniach [Tabela: 337 MGrrST]
* NA Stany należności w kolejnych dniach [Tabela: 338 NArrST]
* ZO Stany zobowiązań w kolejnych dniach [Tabela: 338 ZOrrST]
Tabele te należy wypełnić i okresowo aktualizować w funkcji.
NZ > Przekrojowe > Wypełnianie tabel do obliczeń [NZ_ZST10]
Program informuje kto i kiedy wykonał ostatnie obliczenia.
(tabele wypełniono [20xx.05.25] [AA])
Stany zapasu w kolejnych dniach
W programie Trawers można zbudować tabelę z informacjami jakie stany
magazynowe były w konkretnych dniach w podanym okresie (przedziale) czasu.
Tabela: Stany zapasu w kolejnych dniach wypełniana jest na podstawie
zatwierdzonych dokumentów magazynowych.
Np. stany zapasów asortymentu na koniec kolejnych tygodni:
Tydzień 24 25 26 27 28
==========================================
Asort A 100 120 90 80 60
------------------------------------------
Asort B 50 50 70 30 50
------------------------------------------
Asort C 30 60 70 70 10
==========================================
Wg danych w tabeli można obliczyć wskaźniki obrotu zapasami.
Stany rozrachunków w kolejnych dniach
Tabela: Stany należności i Stany zobowiązań w kolejnych dniach
wypełniane są na podstawie rozrachunków z odbiorcami i dostawcami.
2. Wskaźniki obrotu zapasami
NZ > Przekrojowe > Wskaźniki obrotu zapasami [NZ_ZAW10]
o-- Wskaźniki obrotu zapasami ------------------------------[X]o
| |
| (tabele wypełniono [20xx.01.18] [AA]) |
| |
| Wskaźniki za okres 20xx/11 - 20xx/12 |
| |
| Wartość dokumentów rozchodu ... 22,669,001.66 PLN (A) | <-- (1)
| Średni stan zapasu ............ 6,278,620.30 PLN (B) | <-- (2)
| Średni stan należności ........ 4,657,725.17 PLN (C) | <-- (3)
| |
| Rotacja zapasu (B * dni / A) ............... 116 dni (D) | <-- (4)
| Rotacja należności (C * dni / A) ........... 67 dni (E) | <-- (5)
| Średni okres zapłaty zobowiązań ............ 31 dni (F) | <-- (6)
| Cykl środków (F - E - D).................... -154 dni (G) | <-- (7)
| Cykl środków (A * G / dni) .... -9,478,526.82 PLN | <-- (8)
| |
o--------------------------------------------------------------o
(1) Wartość dokumentów rozchodu
Zsumowane wartości dokuumentów rozchodów magazynowych
-----------------------------------------
Łączna wartość rozchodu w podanym okresie
-----------------------------------------
(2) Średni stan zapasu
Zsumowane ilości i wartości stanów magazynowych w poszczególnych
dniach podzielone przez liczbę dni w podanym okresie
------------------------------------------------
Średnia arytmetyczna ilości i wartości magazynów
na dzień, w podanym okresie
------------------------------------------------
NOTE:
Średnie stany poszczególnych indeksów można oglądać na zestawieniu:
NZ > Przekrojowe > Średni stan zapasu. Rotacja [NZ_ZAW30]
-----------------------------------------------
suma stanów w kolejnych dniach
Średni stan = -------------------------------
liczba dni
-----------------------------------------------
Stany w dniach, w których nie było obrotów, ustalane są domyślnie
na podstawie wartości z dnia poprzedniego.
np. BARWNIK-INDYGO, każdego dnia od: 20xx.01.01 do: 20xx.10.20
średni stan był 400 litrów
(3) Średni stan należności
Zsumowane wartości należności w poszczególnych
dniach podzielone przez liczbę dni w podanym okresie
-------------------------------------------------
Średnia arytmetyczna wartość należności na dzień,
w podanym okresie
-------------------------------------------------
(4) Wskaźnik rotacji zapasu w dniach
Wskaźnik oznacza przeciętną liczbę dni, jaka mija od wprowadzenia zapasu
do magazynu do czasu jego opuszczenia.
Inaczej: przez ile dni środki pieniężne są zamrożone w zapasach magazynowych.
-----------------------------------------------
średni stan zapasu * dni
Rotacja zapasu = ------------------------------
rozchód magazynowy
-----------------------------------------------
Ten wskaźnik dotyczy całego zapasu, tj. wszystkich indeksów.
Wskaźniki rotacji (w dniach) poszczególnych indeksów pokazuje zestawienie
tabelaryczne:
NZ > Przekrojowe > Średni stan zapasu. Rotacja [NZ_ZAW30].
Zestawienie powstaje na bazie tabeli:
* Stany zapasu w kolejnych dniach [Tabela: 337 MGrrST]
(5) Wskaźnik rotacji należności w dniach
Wskaźnik ściągalności należności.
Inaczej: przez ile dni środki pieniężne są zamrożone w należnościach.
--------------------------------------------------
średni stan należności * dni
Rotacja należności = -----------------------------
rozchód magazynowy
--------------------------------------------------
Sprzedaż nie-magazynowa będzie zwiększać wskaźnik rotacji należności.
(6) Średni okres zapłaty zobowiązań
----------------------------------------------
Średnia czasu zapłaty ważona po kwocie zapłaty
----------------------------------------------
(7) Cykl środków w dniach
Obrazuje okres czasu jaki upływa od momentu odpływu gotówki
na uregulowanie zobowiązań do przypływu gotówki z pobranych należności.
---------------------------------------------------------------------
Cykl środków = śr okr spłaty zobowiązań - rotac należn - rotac zapasu
---------------------------------------------------------------------
(8) Cykl środków kwotowo
---------------------------------------------------------------
Cykl środków kwotowo = cykl środków * średni rozchód magazynowy
---------------------------------------------------------------
Szczegóły dotyczące rozrachunków prezentuje tabela:
NZ > Przekrojowe > Wskaźniki należności i zobowiązań [NZ_ZAW20]
Wskaźniki należności i zobowiązań
o-- Wskaźniki należności i zobowiązań --------------------[X]o
| |
| (tabele wypełniono [20xx.01.18] [AA] |
| |
| Wskaźniki za okres 20xx/01 - 20xx/08 |
| |
| Należności .................... 13,803,919.00 PLN (A) |
| Zobowiązania .................. 4,666,467.65 PLN (B) |
| |
| Średni stan należności ........ 2,826,035.38 PLN (C) |
| Średni stan zobowiązań ........ 470,441.25 PLN (D) |
| |
| Rotacja należności (C * dni / A)........ 75 dni (E) |
| Rotacja zobowiązań (D * dni / B)........ 12 dni (F) |
| |
| Średni okres zapłaty należności (DSO) .. 60 dni (G) |
| Średni okres zapłaty zobowiązań (DPO) .. 78 dni (H) |
| |
o------------------------------------------------------------o
3. Wskaźniki poszczególnych indeksów
Opis ogólny
NZ > Przekrojowe > Średni stan zapasu. Rotacja [NZ_ZAW30]
-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
---- Indeks ---- Śr_Ilość_Zapasu Śr_Wartość_Zapasu Suma_Wart_Rozchodu Dni_Rotacji --------------- Nazwa asortymentu ---------
-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
ELE-MIESZ-TOPIK 6.760 856.15 11 808.85 24 Elektrody Mieszanka Topik
ELE-PRO-RUTYL 58.488 80 485.64 440.00 60 913 Elektrody Produkt Rutylowe 4.2 kg ok. 405
ELE-SUR-DRUT 1 335.155 17 971.18 2 338.81 2 559 Elektrody Surowiec Drut spawalniczy Bęben
ELE-SUR-SPOIWO 200.000 24 000.00 3 000.00 2 664 Elektrody Surowiec Spoiwo chemiczne
-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
Wskaźniki stanu zapasów i rotacji poszczególnych indeksów obliczane są
na podstawie zapisów w tabeli:
-------------------------------
Stany zapasu w kolejnych dniach <--- [Tabela: 337 MGrrST]
-------------------------------
Tabelę tę należy wypełnić i okresowo aktualizować -> [NZ_ZST10].
Program informuje kto i kiedy wykonał ostanie obliczenia.
(tabele wypełniono [20xx.05.25] [AA])
Tabela stanów magazynowych w dniach wypełniana jest na podstawie
zatwierdzonych dokumentów magazynowych.
Średni stan zapasu
Średni stan zapasu, to jest:
Suma stanów w kolejnych dniach podzielona przez (/) liczbę dni w okresie
Program oblicza:
Śr_Ilość_Zapasu - ilość w Jm zapasu
Śr_Wartość_Zapasu - wartość w PLN (patrz przykład niżej)
Wskaźnik rotacji w dniach
Wskaźnik oznacza przeciętną liczbę dni, jaka mija od wprowadzenia zapasu
do magazynu do czasu jego opuszczenia (Dni rotacji, en: Inventory Turnover (Days))
Wskaźnik rotacji w dniach, to jest:
Śr_Wartość_Zapasu (*) Liczba dni do obliczeń (/) Suma_Wart_Rozchodu
Przykład:
W dniu 20xx.05.21 (poniedziałek) przyjęto 1 worek karmy
o wartości: 100 PLN
W dniu 20xx.05.28 (poniedziałek) wydano 1 worek karmy
Zadanie:
Obliczyć rotację w okresie 20xx/05 - 20xx/05 Dni do obliczeń: 30
Rotacja w dniach:
(intuicja podpowiada, że 7 dni)
Obliczenia:
Śr_Wartość_Zapasu (*) Liczba dni do obliczeń (/) Suma_Wart_Rozchodu
100*7/30 = 23.33 * 30 / 100
23.33 * 30 / 100 = 7 (Rotacja tego indeksu = 7 dni)
P. Dlaczego 23.33 ?
O. Śr_Wartość_Zapasu, to jest:
Suma stanów w kolejnych dniach podzielona przez (/) liczbę dni
Tu: Zapas o wartości 100 PLN był w magazynie przez 7 dni. Suma: 700
Średnia dla 30 dni = 700 / 30 = 23.33
NOTE: W tabeli, w kolumnie: Dni_Rotacji mogą być zapisy:
[ 99] Liczba dni - wg wzoru
[ 0] Gdy w magazynie nie było zapasu w podanym okresie
[*** ***] Gdy w magazynie był zapas ale nie było rozchodu w podanym okresie
Zapasy o niskiej rotacji warto ewidencjonować jako pozycji nie-magazynowe.
I tylko okresowo uzupełniać na podstawie zamówień sprzedaży lub potrzeb produkcji.
4. Tematy powiązane
Wskaźniki należności i zobowiązańRaporty i analizyRaporty stanu i obrotów zapasówZapasy: normy i wskaźniki Słowa kluczowe#Magazyny-Normy#Magazyny-Wskaźniki#Magazyny-Zapasy#Raporty-FinanseFirmy#Pomoc-AsystentAI
(AsystentAI)
Przykłady zestawień i wskaźników ze zbioru: Stany zapasów w kolejnych dniachPrzykładowe dane: stany zapasów dla 3 indeksów przez 10 dni
| Dzień | Indeks A | Indeks B | Indeks C |
| ---------- | -------- | -------- | -------- |
| 2025-11-01 | 100 | 30 | 0 |
| 2025-11-02 | 90 | 25 | 0 |
| 2025-11-03 | 80 | 20 | 10 |
| 2025-11-04 | 70 | 15 | 10 |
| 2025-11-05 | 60 | 10 | 10 |
| 2025-11-06 | 50 | 5 | 10 |
| 2025-11-07 | 40 | 0 | 10 |
| 2025-11-08 | 30 | 0 | 10 |
| 2025-11-09 | 20 | 0 | 10 |
| 2025-11-10 | 10 | 0 | 10 |
Wskaźniki i zestawienia1. Średni stan zapasu
Obliczenie:
```
Średni stan = suma stanów z 10 dni / 10
```
| Indeks | Suma | Średni stan |
| ------ | ---- | ----------- |
| A | 550 | 55 |
| B | 105 | 10,5 |
| C | 80 | 8 |
2. Dni bez zapasu (Stockout Days)
Ile dni zapas wynosił 0:
| Indeks | Liczba dni z zerowym stanem |
| ------ | --------------------------- |
| A | 0 |
| B | 3 (dni 0810) |
| C | 2 (dni 0102) |
3. Martwy zapas (Dead Stock)
Dni, w których był zapas, ale nie było żadnego rozchodu - uproszczone założenie:
stan bez zmiany = brak ruchu.
Z danych:
* Indeks C od dnia 03 do 10 - stan = 10, nie zmienia się -> brak ruchu.
| Indeks | Dni bez ruchu |
| ------ | ------------- |
| C | 8 |
4. Zmienność zapasu (CV - współczynnik zmienności)
Dla uproszczenia przykład z Indeksem A:
* Średni stan: 55
* Odchylenie standardowe (na podstawie 10 dni): 28.72
* CV = 28.72 / 55 0,52
-> Klasa Y (umiarkowana zmienność)
| Indeks | Średni stan | Odch. std. | CV | Klasa XYZ |
| ------ | ----------- | ---------- | ---- | --------- |
| A | 55 | 28.72 | 0.52 | Y |
| B | 10.5 | 11.19 | 1.07 | Z |
| C | 8 | 4.00 | 0.5 | X |
5. Dni pokrycia zapasu (Stock Cover)
Załóżmy rozchód dzienny:
* A: 10
* B: 5
* C: 0 (brak obrotu)
```
Dni pokrycia = Średni stan / średni rozchód dzienny
```
| Indeks | Pokrycie w dniach |
| ------ | ------------------ |
| A | 55 / 10 = 5,5 dni |
| B | 10,5 / 5 = 2,1 dni |
| C | - (brak rozchodu) |
6. Utracona sprzedaż (szacowana)
Jeśli średni rozchód dzienny = 5 szt., a przez 3 dni zapas = 0, to:
```
Utracona sprzedaż = 5 * 3 * cena
Załóżmy: cena = 20 PLN
```
-> Dla Indeksu B:
`5 * 3 * 20 PLN = 300 PLN`
7. Analiza pokrycia normatywnego
Załóżmy normę minimalną dla:
* A: 30 szt.
* B: 10 szt.
* C: 5 szt.
Możemy wyznaczyć:
* Liczbę dni poniżej normy
* Liczbę dni powyżej maksymalnej normy (jeśli zdefiniowana)
Podsumowanie - realizacja w Trawers ERP
| Wskaźnik / Zestawienie | Źródło | Przykładowe dane | Znaczenie |
| --------------------------- | ------------------------- | ---------------- | --------------------------- |
| Średni stan zapasu | `MGrrST` | A = 55 | Wskaźnik kosztów utrzymania |
| Dni bez zapasu | `MGrrST` | B = 3 | Ryzyko braku dostępności |
| Martwy zapas | `MGrrST` | C = 8 dni | Kandydat do likwidacji |
| CV i Klasy XYZ | `MGrrST` + rozchody | A = Y | Wybór metody prognozowania |
| Dni pokrycia zapasu | `MGrrST` + rozchody | A = 5,5 | Czas do wyczerpania zapasu |
| Szacowana utracona sprzedaż | `MGrrST` + ceny sprzedaży | B = 300 PLN | Skutek braków magazynowych |
***********************************************************************************************************************
Możliwości zastosowania zapisów w zbiorze: Stany zapasów w kolejnych dniach (`MGrrST`)
1. Rotacja zapasu (Inventory Turnover Days)
Już dostępna w `NZ_ZAW30`, ale można rozszerzyć ją:
* wg magazynu,
* wg grupy asortymentowej,
* z podziałem na tygodnie lub miesiące,
* z historią rotacji w czasie (analiza trendu).
2. Średni czas przebywania zapasu (Average Days in Inventory)
* Ile dni średnio dany indeks był fizycznie obecny w magazynie.
* Może być liczony jako:
```
Liczba dni z dodatnim stanem / Liczba dni w okresie
```
3. Dni bez zapasu (Stockout Days)
* Ile dni zapas wynosił zero -> może wskazywać na braki magazynowe.
* Wskazanie pozycji wymagających lepszej kontroli poziomu minimalnego.
4. Dni z martwym zapasem (Dead Stock Days)
* Pozycje, które przez cały okres nie miały żadnego rozchodu.
* Przydatne do decyzji o:
* promocjach likwidacyjnych,
* przesunięciach magazynowych,
* przeklasyfikowaniu jako niemagazynowe.
5. Analiza pokrycia zapasu (Stock Cover)
* Na ile dni wystarczył zapas przy danych rozchodach.
```
Średni stan zapasu / średni dzienny rozchód = dni pokrycia
```
6. Średni dzienny stan zapasu
* Dla każdego indeksu - uśredniony stan ilościowy i/lub wartościowy.
* Może posłużyć do kalkulacji kosztu utrzymania zapasu.
7. Utracona sprzedaż (szacowana)
* Na podstawie dni bez zapasu i przeciętnej sprzedaży można szacować:
```
Potencjalna utrata = Średni dzienny rozchód * dni braku * cena
```
8. Trendy zużycia zapasu
* Zestawienie stanów tygodniami/miesiącami:
* wykrywanie wzrostu/spadku zapasu,
* dynamiczna analiza podaży i popytu.
9. Poziom zapasu względem normy
* Porównanie dziennego stanu z zapasami:
* minimalnym (`NormaMin_KIM` / `KSOM`),
* maksymalnym (`NormaMax`).
* Wskazanie dni przekroczenia (nadmiaru) i niedoboru zapasu.
10. Indeksy z nieoptymalnym cyklem
* Pozycje o dużej zmienności stanu:
* wymagają urealnienia zamówień,
* często występuje tzw. efekt byczego bicza (ang. bullwhip effect).
Propozycje zestawień do wdrożenia w Trawersie
| Zestawienie / wskaźnik | Format / lokalizacja |
| -------------------------------------------- | ------------------------------------- |
| Martwy zapas (brak ruchu) | `NZ > Przekrojowe > Martwe zapasy` |
| Dni bez zapasu | `NZ > Przekrojowe > Braki magazynowe` |
| Średni stan zapasu w tygodniach / miesiącach | `MG > Analizy zapasów` |
| Zapas vs norma min/max | `MG > Normy i wskaźniki` |
| Pozycje o największej zmienności stanów | `NZ > Przekrojowe > Zmienność zapasu` |
| Wykres pokrycia zapasu vs rozchód | `MG > Zapasy > Wykresy analityczne` |