DRS System kaucyjny. Deposit Return Scheme + Notatki
1. Wprowadzenie
2. Rozwiązania w programie Trawers ERP
3. Przykłady
3.1 Faktura zakupu
3.2 Faktura sprzedaży
*** NOTATKI ***
4. System kaucyjny DRS a opakowania zwrotne
5. Obieg pieniędzy i obieg opakowań
6. Raportowanie do operatora PPSK
7. Obieg pieniędzy za kaucje
8. Tematy powiązane
1. Wprowadzenie
Zgodnie z przepisami ustawy (Dz.U. 2023 poz. 877, zmienionej ustawą o odpadach
i rozszerzonej odpowiedzialności producenta):
Obowiązkowa ewidencja:
1. Ewidencja jednostkowa kaucji:
* Musi być prowadzona dla każdego produktu objętego kaucją.
* Powinna zawierać informację o ilości i wartości pobranych i zwróconych kaucji.
2. Ewidencja opakowań zwrotnych:
* Dla każdego rodzaju opakowania (np. PET 1,5L, szkło 0,5L) musi być prowadzona ilościowa ewidencja:
* liczba wydanych opakowań (przy sprzedaży),
* liczba przyjętych z powrotem od konsumentów,
* saldo opakowań w obiegu.
Obsługa kaucji w transakcjach
- Rejestrowanie kaucji jako osobnej pozycji w dokumentach sprzedaży
- (opcja) Automatyczne doliczanie kaucji do produktów objętych DRS (tandem - towar + kaucja)
- Rejestrowanie wydań opakowań
Wydania - fa sprzedaży - 2 pozycje - produkt + kaucja
Zarządzanie opakowaniami kaucyjnymi
- Ewidencja opakowań objętych DRS (PET, szkło, aluminium)
- Powiązanie opakowania z konkretnym produktem i jego kodem 2D lub EAN
Zarządzanie opakowaniami w Trawers ERP (wymagania)
- Karta KIM produktu w opakowaniu
- oznaczenie, że produkt jest objety kaucją, np. ....
- wskazanie karty opakowania - indeks KIM reprezentuje opakowanie,
np. OPAK-PET-DRS
- Karta KIM opakowania, np. OPAK-PET-DRS jako pozycja magazynowa
2. Rozwiązania w programie Trawers ERP
#00053821
2.1 Założenia
- produkt, asortyment w kartotece KIM w opakowaniu kaucjonowanym
np. [WODA15PET] Woda źródlana 1,5L PET
GTIN (Ean13) 5901234123456
- opakowania kaucjonowane, to oddzielny asortyment magazynowany w kartotece KIM,
np. OPAK-PET-DRS, cena 0.50 PLN
- przy sprzedaży produktu w opakowaniu, w fakturze sprzedaży wpisuje się 2 pozycje:
1. produkt
2. opakowanie (podobnie jak przy KGO Koszt Gospodarowania Odpadami)
2.2 Kartoteka KIM
Karta KIM Opakowanie
- W kartotece indeksów KIM dopisać indeks magazynowy reprezentujący opakowanie
w systemie kaucyjnym, np. [OPAK-PET-DRS]
W karcie KIM opakowania oznaczyć (ekran główny): Opk zwrot -> [W] Opakowanie Własne
oznaczyć (ekran sprzedaż): Nr PTU -> [99] Nie podlega
Karta KIM Towar w opakowaniu
- W karcie KIM produktu (towaru) w opakowaniu (ekran sprzedaż, pole: Kaucja)
podać indeks opakowania, tu: [OPAK-PET-DRS].
Np. indeks towaru: [WODA15PET] Woda źródlana 1,5L PET,
(ekran sprzedaż, pole: Kaucja) podać indeks opakowania (kaucji),
tu: [OPAK-PET-DRS].
Cennik sprzedaży
- W cenniku obowiązującym w dniu sprzedaży, np. w [60] Podstawowy (katalogowy)
podać cenę (wartość) kaucji (opakowania),
tu: [OPAK-PET-DRS] cena, np. 0.50 PLN.
Sprzedaż towaru w opakowaniu z kaucją
- W dokumencie sprzedaży [FA] Faktura i [FP] Paragon zapisać pozycje
sprzedaży produktu (towaru), tu: [WODA15PET] Woda źródlana 1,5L PET
- Dopisać kolejną pozycję - Rodzaj pozycji: Wydanie opakowania
(sprzedaż (wydanie) opakowania, tu: [OPAK-PET-DRS].
NOTE: Program może automatycznie dopisać pozycję opakowania (kaucji).
Należy oznaczyć parametr: 0336 [1] NA Dopisz pozycję [X] z kaucją.
Param ogólne 01xx 02xx 03xx 08xx
Program automatycznie dopisze pozycję opakowania (kaucji) na taką samą ilość
jaką ma pozycja sprzedaży produktu (towaru), np. 10 szt.
Wydanie opakowania nastąpi z tego samego magazynu co wydanie towaru.
Patrz dalej: Multipak - wiele produktów w jednym opakowaniu.
Podsumowanie sprzedaży
Na ekranie faktury, zakładka: F2-cd > Dokument > Podsumowanie kwot
program wyświetla wartość kaucji, np. Kaucja DRS: 5.00 zł
Wartość kaucji nie podlega PTU i nie jest ujmowana w rejestrze VAT ani w pliku JPK.
Na fakturze KSeF ujmowana jest w elemencie: Rozliczenie - Obciążenia / Odliczenia. #KSeF
Multipak
Np. sprzedaż 6 butelek w 1 opakowaniu
Jak rejestrować produkt (towar) a jak opakowanie (kaucję) ?
Dwa sposoby rejestrowania:
1. W KIM wskazujemy: towar - Jm zapasu = 1 sztuka
- Jm sprzedaży = 6 sztuk
kaucja - Jm zapasu = 1 sztuka
Gdy na fakturze zapisano sprzedaż 12 butelek, to program ustali,
że wydano 2 opakowania (kaucje) -> 12 / 6 = 2.
Automatycznie zarejestruje wydanie 2 kaucji (opakowań).
2. Do indeksu KIM dodajemy kod KID i w nim określamy Jm handlową na 6 sztuk.
Pozycja [X] wydania opakowań rejestruje się jako kolejna pozycja faktury
z indeksem podanym w polu: Kaucja indeksu będącego indeksem podstawowym
indeksu dodatkowego w KID:
ilość w pozycji [X] = ilość podana w pozycji indeksu z KID na fakturze
razy (*) przelicznik podany w KID dla tego indeksu.
2.4 Fiskalizacja sprzedaży
Podczas fiskalizacji faktury / paragonu, kaucja jest wyodrębniania jako wydanie
opakowań zwrotnych i dodawana do wartości do zapłaty.
W stopce paragonu pojawia się informacja:
-------------------------------------
Rozliczenie opakowań zawrotnych
Wydanie opakowań
Opakowanie zwr.1 1x0.50 0.50
DO ZAPŁATY 26.33 PLN
-------------------------------------
Szczegóły fiskalizacji kaucji są opisane w pkt 3.4
-> Specyfikacja protokołu Posnet Thermal ->
https://www.soft-bit.pl/downloads/all/Posnet/pliki/THS-I-DEV-26-003_Specyfikacja_
protokolu_w_drukarkach_Thermal-A_EJ.pdf
2.5 Uwagi końcowe
Trawers ERP jest wykorzystywany w przedsiębiorstwach, które mogą mieć
zróżnicowane oczekiwania dot. dostosowania programu do systemu kaucyjnego DRS.
Dlatego oczekujemy, że użytkownicy samodzielnie przeanalizują stan prawny,
i swoją role w systemie kaucyjnym i następnie ewentualnie zgłoszą potrzeby
rozbudowy programu Trawers.
3. Przykłady
3.1 Faktura zakupu
Rejestrowanie kwoty kaucji
1. Pobranie faktury zakupu z KSeF
2. Utworzenie faktury zakupu w zbiorze faktur ZO na podstawie faktury KSeF
3. Dopisanie pozycji: Uznania: Dopłaty,Kaucje (+) do faktury ZO:
ZO > Faktury zakupu > Korekta > Faktura ZO
F8-wstaw
Pozycja: Uznania: Dopłaty,Kaucje (+)
(Także w panelu: przypomocy: F6,F7,F8) #00054509
Dopisanie pozycji z kwotą kaucji podpowiadaną przez program na podstawie
zapisu w fakturze KSeF (Element: Rozliczenie > Obciazenia).
KSeF. Element RozliczeniePrzykład1. Pozycje faktury zakupu
-------------------------------------------------------------------
Poz --- Indeks ----- ---- Ilość --- ------ Cena ------ - Wartość
1 Rozliczenie (Uznanie / Obciążenie) 10.00 <--- Przyjęcie opakowania (kaucja)
2 .USLUGO-2 KOSZTY 1.000 100.00 100.00 <--- Zakup usługi
3 PTU naliczony wg stawki 23.0% odliczany bezpośrednio 23.00
======
Razem 133.00
-------------------------------------------------------------------
2. Podsumowanie kwot faktury (zakładka)
Wartość zakupu 100.00 usługa
PTU 23.00
------------------------------------
Wartość netto PTU naliczony Wartość brutto
Razem = 100.00 23.00 = 123.00
Kaucja DRS 10.00
3. Rozrachunki - zobowiązania
----------------------------------------------------
RACHUNKI. NIEROZLICZONE [ZO_ZRO30] - STAN W DNIU
26.02.10 ZO FA0003/02/26 (P) 26.02.24 FA 133.00
----------------------------------------------------
Razem zapłaty 0.00
Razem rachunek 133.00
4. Wizualizacja faktury KSeF #KSeF
(fragment dot. kaucji)
----------------------------------------
...
Obciążenia
Kaucja Butelki plast 10.00 PLN
Rozliczenie
Należność ogółem 123.00 PLN
SumaObciążeń 10.00 PLN <--- kwota kaucji
DoZapłaty 133.00 PLN
...
----------------------------------------
Patrz też:
KSeF. Element Rozliczenie
3.2 Faktura sprzedaży
Przykład1. Pozycje faktury sprzedaży
---------------------------------------------------
Poz --- Indeks ----- - Ilość - Cena - Wartość
P 1 WODA15PET 1.000 100.00 123.00
X 2 OPAK-PET-DRS 1.000 10.00
======
Razem 133.00
2. Podsumowanie kwot faktury (zakładka)
-- Dokument [FA] FA0003/02/26 (w PLN) ------------------------------------
Wartość netto Kwota PTU Wartość brutto
100.00 23.00 123.00
Zaliczka (+) 0.00
---------------------------------
Marża (kwota) 68.00 Marża (%) 68.00 % Pozycji: 1
Zapłacono 0.00
Punktów: 0
Kaucja DRS: 10.00 <--- kwota kaucji
--------------------------------------------------------------------------
3. KSeF: Wizualizacja faktury ustrukturyzowanej #KSeF
...
Pozycje faktury
-----------------------------------------------------------------------------
Poz Indeks Ilość Jm Cena netto
Wartość netto Wartość PTU Stawka PTU MPP
Nazwa
-----------------------------------------------------------------------------
1 WODA15PET 1.000 szt 100.00
100.00 23.00 23 %
Woda źródlana 1,5L PET
GTIN: 0000000000147 PKWiU: 00.00.0 CN: 00000000
Waga netto pozycji: 1.000
Waga brutto pozycji: 1.500
Liczba opakowań w pozycji: 1
Nazwa opakowania: Opakowanie
LiczbaWJednostceZbiorczej: 1.000
JmWJednostceZbiorczej: m3
KrajPochodzeniaTowaru: PL
.............................................................................
Podsumowanie stawek podatku
---------------------------------------------------
Stawka PTU Kwota netto --- Kwota podatku ---
---------------------------------------------------
23 % 100.00 PLN 23.00 PLN
---------------------------------------------------
Obciążenia
Kaucja. Wydanie opak 10.00 PLN
Rozliczenie
Należność ogółem 123.00 PLN
SumaObciążeń 10.00 PLN <--- kwota kaucji
DoZapłaty 133.00 PLN
DodatkowyOpis
Liczba palet: 0.0
WagaNetto: 1.000
WagaBrutto: 1.500
...
-------------------------------------------------------------------------------
4. Należności do rozliczenia
26.02.09 NA FA0003/02/26 (P) 26.02.11 FA 133.00 PLN 133.00
-------------------------------------
Razem zapłaty 0.00
Razem rachunek 133.00
5. Kartoteka odbiorców
Rachunki do rozliczenia
------------------------------------------------------------------------------
26.02.09 NA FA FA0003/02/26 133.00 133.00 26.02.11 1 P
------------------------------------------------------------------------------
************************************************************************************************************
Notatki i ogólne uwagi nt. DRS System kaucyjny
4. System kaucyjny DRS a opakowania zwrotne
(AsystentAI)
Czy system kaucyjny jest jednoznaczny z opakowaniami zwrotnymi wielkrotnego
użytku takimi jak butelki na piwo ?
System kaucyjny (DRS - Deposit Return Scheme) i opakowania zwrotne wielokrotnego użytku
(np. butelki po piwie) to nie jest dokładnie to samo, choć się częściowo pokrywają.
1. Opakowania zwrotne wielokrotnego użytku (np. butelki po piwie)
* Funkcjonują w obiegu zamkniętym producent-hurt-detal-konsument.
* Konsument płaci kaucję, oddaje butelkę dostaje zwrot kaucji.
* Rozliczenie opiera się na relacji handlowej między producentem a sprzedawcą
(faktura może zawierać informację o kaucji, choć sama kaucja nie wchodzi
do podstawy VAT).
* Do tej pory działało to dobrowolnie, głównie w piwie i niektórych napojach.
2. System kaucyjny (DRS) - ustawowy, od 2025 r. w Polsce
* To nowy obowiązkowy system obejmujący zarówno opakowania jednorazowe
np. plastikowe butelki PET do 3 l, puszki aluminiowe do 1 l, jak i
wielokrotnego użytku (szklane butelki do 1,5 l).
* Organizatorem jest operator systemu kaucyjnego (w imieniu producentów napojów).
* Konsument płaci kaucję w sklepie i odbiera ją niezależnie od tego,
gdzie odda butelkę/puszkę (nie musi być w tym samym sklepie).
* Sklepy i operator systemu prowadzą ewidencję obrotu kaucją.
3. Różnice kluczowe
| Cecha | Opakowania zwrotne (tradycyjne, np. piwo) | System kaucyjny (DRS) |
| --------------- | ------------------------------------------------- | --------------------------------------------------------------------------- |
| Podstawa prawna | Umowy handlowe, praktyka rynkowa | Ustawa z 14 kwietnia 2023 r. o systemie kaucyjnym |
| Obowiązkowość | Dobrowolne | Obowiązkowe (od 2025 r.) |
| Zakres | Głównie butelki piwa (szkło wielokrotnego użytku) | Plastik PET < 3 l, puszki < 1 l, butelki szklane < 1,5 l |
| Organizacja | Producent <-> sprzedawca <-> klient | Operator systemu + sieć sklepów |
| Rozliczenia | Kaucja tylko między uczestnikami łańcucha | Kaucja rozliczana centralnie przez operatora, niezależnie od miejsca zwrotu |
Podsumowanie:
* System kaucyjny = szersze pojęcie niż tradycyjne opakowania zwrotne.
* Obejmuje zarówno opakowania jednorazowe (PET, puszki),
jak i opakowania wielokrotnego użytku (szkło).
* Zatem butelki po piwie to tylko fragment przyszłego systemu kaucyjnego.
5. Obieg pieniędzy i obieg opakowań
Dwa równoległe schematy:
1. Obieg pieniędzy (kaucja)
2. Obieg opakowań (zwrotne i jednorazowe)
5.1 Obieg pieniędzy - KAUCJA
Tradycyjne opakowania zwrotne (np. piwo):
```
Producent -> (sprzedaż + kaucja) -> Hurtownik -> (sprzedaż + kaucja) -> Sklep -> (sprzedaż + kaucja) -> Konsument
^ |
|------------------- zwrot opakowania + kaucja ----------------------------|
```
System kaucyjny DRS (od 2025, PET, puszki, szkło):
```
Producent -> (cena + kaucja) -> Sklep -> (cena + kaucja) -> Konsument
|
|---> Operator systemu (rozliczenia kaucji między sklepami a producentami)
Konsument -> (zwrot opakowania) -> Dowolny sklep -> (zwrot kaucji konsumentowi)
|
|
|-> Operator systemu rekompensuje sklep (kaucja + koszty obsługi)
```
5.2 Obieg opakowań
a) Opakowania zwrotne (butelki wielokrotnego użytku, np. piwo):
```
Producent -> pełne butelki -> Hurtownik -> Sklep -> Konsument
Konsument -> pusta butelka -> Sklep -> Hurtownik -> Producent (mycie, ponowne napełnienie)
```
b) Opakowania jednorazowe (PET, puszki, szkło 1,5 l w DRS):
```
Producent -> pełne opakowania -> Sklep -> Konsument
Konsument -> puste opakowanie -> Sklep -> Operator systemu -> Recykler (przetworzenie surowca)
```
Kluczowe różnice
* Zwrotne: obieg zamknięty (opakowanie wraca do producenta, kaucja obraca się w tym samym łańcuchu).
* Jednorazowe (DRS): obieg otwarty (opakowanie kończy życie u recyklera, kaucja przepływa przez operatora systemu).
6. Raportowanie do operatora PPSK
Kto raportuje do operatora ? Sklepy,czy tylko producenci / dystrybutorzy ?
Do operatora systemu kaucyjnego (PPSK) raportują głównie:Producenci i importerzy
(wprowadzający produkty w opakowaniach kaucyjnych)
- raportują ilości wypuszczonych opakowań i odprowadzają środki z pobranych kaucji.
Dystrybutorzy i hurtownie
- jeśli sami wprowadzają produkty do obrotu lub występują w roli pośrednika -
także raportują.
Sklepy detaliczne (punkty zbiórki)
- nie raportują bezpośrednio, ale przekazują dane do operatora poprzez:
* system automatyczny (np. automat RVM),
* lub ewidencję ręczną (w przypadku zbiórek ręcznych),
* dane te są scalane przez operatora w raportach zbiorczych.
Podsumowując:
* Bezpośrednio raportują producenci/importerzy.
* Sklepy przekazują dane o zwrotach do operatora, ale to on je raportuje dalej.
7. Obieg pieniędzy za kaucje
Schemat obiegu pieniędzy za kaucję ?
Schemat obiegu pieniędzy w systemie kaucyjnym (DRS) wygląda następująco
i obejmuje cztery główne strony:
Schemat obiegu pieniędzy za kaucję (DRS)
PRODUCENT / IMPORTER
|
v
(1) Pobiera kaucję od dystrybutora lub sklepu
|
v
DYSTRYBUTOR / HURTOWNIA
|
v
(2) Pobiera kaucję od sklepu detalicznego
|
v
SKLEP DETALICZNY
|
v
(3) Pobiera kaucję od klienta końcowego (konsumenta)
|
v
KLIENT KOŃCOWY
|
o-------o--------o
| |
v v
(4a) Zwraca opakowanie (4b) Nie zwraca opakowania
i odzyskuje kaucję --> kaucja przepada
^ |
| v
| (5) Sklep przekazuje
| niewypłaconą kaucję
| operatorowi PPSK
v
(6) PPSK zwraca sklepowi środki za wypłacone kaucje
(lub bilansuje w ramach systemu)
Opis kroków:(1) > Producent / importer
* Pobiera kaucję od odbiorcy (hurt/detal).
* Przekazuje środki do operatora PPSK (w zależności od modelu rozliczeń).
(2) > Dystrybutor / hurtownia
* Płaci kaucję producentowi.
* Pobiera kaucję od sklepu detalicznego.
(3) > Sklep detaliczny
* Pobiera kaucję od konsumenta przy sprzedaży produktu
* Wprowadza dane do systemu DRS (lub przez automat RVM).
(4a) > Klient zwraca opakowanie
* Otrzymuje zwrot pieniędzy za kaucję w punkcie zbiórki.
* Sklep (lub RVM) rejestruje transakcję.
(4b) > Klient nie zwraca opakowania
* Kaucja pozostaje u sklepu lub w systemie.
(5) > Sklep przekazuje niewypłaconą kaucję do operatora
* PPSK rozlicza roczne / kwartalne różnice.
(6) > Operator PPSK rozlicza wypłaty
* Zwraca sklepom środki za wypłacone kaucje (na podstawie ewidencji).
* Bilansuje pobrane i niewypłacone środki (niewykorzystane kaucje zasilają system).
Rola PPSK w przepływie pieniędzy:
* Centralizuje fundusze kaucyjne,
* Rozlicza nadwyżki i niedobory,
* Wypłaca zwroty,
* Finansuje recykling i infrastrukturę (np. RVM-y).