Odpady materiałów w procesie produkcji

1. Odpady materiałów 1.1 Planowanie odpadów 1.2 Odpady w wycenie kosztów normatywnych 1.3 Koszty odpadów a koszty realizacji zlecenia 1.4 Przychód odpadów do magazynu 1.5 Zestawienie wartości przychodu odpadów 1.6 Odpady jako uzysk z produkcji 1.7 Zestawienie ilości odpadów dla BDO 1.7.1 Odpady to indeks z wyceną [D] Depozyt 1.7.2 Odpady to % wydanych materiałów 2. Braki. Wyroby wybrakowane 3. Odpady. Pytania i Odpowiedzi Rola obiektu: % odpadów % odpadów a planowanie potrzeb materiałowych % odpadów a koszty produkcji Odpady a straty 4. Tematy powiązane

1. Odpady materiałów

Odpady (en: Component Waste (Scrap)), to są te materiały (komponenty), które nie zostały (lub nie będą) wykorzystane w procesie produkcyjnym. Np. ścinki blachy, uszkodzone wkręty. Odpady są naturalną pozostałością po zużytych surowcach (materiałach). Odpady mogą być użyteczne lub nieużyteczne. Odpady użyteczna zwykle są ewidencjonowane. Maja indeksy, jednostki miary. Gromadzone są w magazynach. Odpady: - można planować: w BOM i specyfikacji materiałowej zlecenia - można wyceniać: podczas obliczania kosztów normatywnych i kalkulacji wyrobu - można przyjmować z produkcji do magazynu - można analizować w zestawieniach i raportach

Odpady w magazynie i w produkcji

1.1 Planowanie odpadów

Ilości odpadów można planować po to, aby zapewnić wystarczającą ilość materiałów do wytworzenia wyrobów podczas obliczania potrzeb materiałowych.

Odpady (%) w definicji BOM

W definicji BOM i specyfikacji materiałowej podaje się procent odpadów planowanych, wynikających z projektu wyrobu i praktyki produkcyjnej. -- (.1........) ------------------------------------------------------- Cecha Poz Nr Odpady Komponent Zam Wym Mg Proc Mar Ilość/Jmt Jmt %/Jmt Opis ---------------- -- - - -- ---- --- -------------- ---- ------ - SRUBA8/70 Mz T 10 40 8 7.00000000 szt 0.000 TKN-DR001 Mz T 10 30 7 2.00000000 m 7.100 TKN-IN Mz T 10 30 7 2.10000000 m 6.000 TKN-OB/WBR13601 Mz T 10 30 7 1.00000000 m 0.000 ------------------------------------------------------------ ---o-- --- | Planowane odpady (w procentach) ---->o Podczas ustalania ilości potrzebnych materiałów, program dodaje podany procent odpadów do zdefiniowanej ilości niezbędnej do wytworzenia wyrobu.

Odpady (%) w specyfikacji materiałowej

Także podczas tworzenia specyfikacji materiałowej wg BOM, program zwiększa ilość potrzebnych materiałów o podany procent odpadów. Można powiedzieć, że program uwzględnia naddatek na odpad.

Odpady (%) w dokumencie wydania materiałów

Podczas wydawania materiałów na produkcję, także uwzględniany jest naddatek. Na dokumencie podaje się procent odpadów. Podpowiadany jest procent materiału podstawowego zapisany w specyfikacji materiałowej. --- Pozycja 1 ---------------------------------------- Indeks TKN-DR001 Tkanina drelichowa Odpady 7.100 % Przyczyna 10 Odpad technologiczny <--- % i kod przyczyny odpadu Tabela [RO_TPO10] Ilość Cena (F) Wartość Z dokumentu 20.000 m * 4.15 = 83.00 ------------------------------------------------------ Podpowiadany procent można zmienić. Gdy w tym konkretnym rozchodzie procent odpadów jest inny, np. inny procent, gdyż inny jest wolumen rozchodu lub jest wydawana inna partia materiału, o gorszych parametrach.

Alternatywa: Odpady w specyfikacji materiałowej

Alternatywnie, odpady można definiować wprost, jako kolejną, dodatkową pozycję w BOM i w specyfikacji materiałowej. Koncepcja przydatna, gdy odpady z materiału w każdym przypadku są różne, np. z beli materiału 18 kg są odpady od 2 do 9 kg. Ustalenie 10% odpadu w specyfikacji jest nietrafne a wpisywanie % do dokumentu - kłopotliwe. Trzeba by każdorazowo ważyć i obliczać %. Dlatego odpady ważone i wpisywane odobno jako komponenty, w koszty zlecenia. Koszty odpadu obciążą zlecenie i koszty poszczególnych wyrobów. PS: Dokumenty rozchodu odpadów mogą stanowić dane dla rejestrów BDO.

1.2 Odpady w wycenie kosztów normatywnych

Koszty normatywne wyrobu oblicza się w funkcji: BM > BOM > Obliczanie kosztów normatywnych (en: BOM Cost Roll-up) Obliczanie kosztów normatywnych Koszt materiałowy wyrobu = ILOŚĆ (*) CENA (koszt jednostkowy)

Koszt odpadu powiększa koszt normatywny

Ilość materiału wymagana do wytworzenia wyrobu powiększona jest o planowane odpady. I w konsekwencji, także koszt normatywny powiększony jest o koszty planowanych odpadów.

Wskaźnik w KIM: Nie powiększać kosztów

Są sytuacje, gdy odpady stanowią znaczną część kosztów materiałowych. Np. wióry miedzi lub mosiądzu. Po zakończeniu produkcji wióry zostaną przyjęte do magazynu odpadów i następnie sprzedane. Uzyskany przychód ze sprzedaży obniży rzeczywiste koszty wytworzenia wyrobów. Logiczne jest zatem, aby już podczas obliczania kosztów normatywnych i kalkulacji kosztów wytworzenia obniżyć koszty wyrobu o koszty (cenę) odpadów.

Przykład

Rozwiązanie w programie Trawers - na przykładzie: Firma produkuje wyroby z mosiądzu. W procesie obróbki odpady stanowią ok. 30 % Wyrób : KszM Kształtka mosiężna Materiał: PreM Pręt mosiężny Odpad : WioM Wióry mosiężne (NOTE: PreM i WioM mają tę samą jednostke miary, np. kg) W BOM: Wyrób: KszM Materiał: PreM % odpadu 30% W karcie KIM: PreM Magazyn odpadu: MO Magazyn odpadów Odpad : WioM Wióry mosiężne W karcie KIM: WioM Obniż o odpady [T] Obniż koszty normatywne, gdy ten indeks jest odpadem ^ | o Ten wskaźnik powoduje, że koszty wytworzenia obniżone zostaną o koszty (cenę odpadów): - BM: obliczanie kosztów normatywnych (en: BOM Cost Roll-up) - ZP: obliczanie kosztów planowanych specyfikacji materiałowych zlecenia - BM: kalkulacja kosztów wytworzenia Na zestawieniach, wartość odpadu WioM podana jest ze znakiem minus (-)

1.3 Koszty odpadów a koszty realizacji zlecenia

Materiały wydane na produkcje zwiększają koszty zlecenia. Wydawana ilość to suma ilości (i kosztów) materiałów, które będą wbudowane do wyrobu oraz odpadów. Tzn. planowane odpady zwiększają koszty poniesione na zlecenie (produkcję w toku). Po zakończeniu procesu produkcji, do magazynu zwracane są odpady. Są one przerabiane i ponownie wykorzystywane w produkcji. Pierwotnie były wydane na zlecenie. Po zwrocie powinny pomniejszyć koszty tego zlecenia. Nie można tu zastosować operacji zwrotu do magazynu, bo odpad będzie miał inny indeks (i inną wartość), niż pierwotnie wydany surowiec.

1.4 Przychód odpadów do magazynu

Jeżeli odpady, np. skrawki blachy, które pozostały niewykorzystane w produkcji (nie zostały wbudowane do wyrobów), mają wartość użytkową, to można je przesunąć z produkcji do magazynu odpadów. Odpady identyfikowane są inaczej niż materiały pełnowartościowe. Odpady mają inny indeks KIM. Przychód odpadów następuje dokumentem: ZP > Dokumenty > Przychód z produkcji > Przyjęcie uzysku (odpadu) [ZP_DP210] Podaje się zlecenie, przyczynę odpadu, indeks wydanego materiału, pozycje procesu technologicznego, w którym wykorzystano materiał oraz identyfikację odpadu: magazyn, indeks, ilość i cenę. Dokument wycenia się wg faktycznej wartości odpadu, np. skrawki blachy stalowej jako złom po koszcie złomu za kilogram.

Zmniejszenie kosztów zlecenia przy zwrocie odpadów

O podaną wartość dokumentu zmniejszane są koszty materiałowe poniesione na zlecenie. Wycena przychodu odpadu jest zwykle niższa niż wycena rozchodu materiału pierwotnego.

Oznaczenie w KIM: Odpad

Aby odróżnić odpad przyjmowany do magazynu od materiału wydawanego pierwotnie, odpad otrzymuje inny indeks KIM. Aby ułatwić wybór indeksu odpadu podczas rejestrowania dokumentu, program podpowiada magazyn odpadu i indeks odpadu podany w karcie KIM materiału pierwotnego, w zakładce: Produkcja. ------------------------------------------------- Indeks: DESKI-D Surowiec tartaczny - dąb <--- Materiał pełnowartościowy - Produkcja KIM --------------------------------- Magazyn odpadów [10] <--- Magazyn odpadów Odpad: DESKI-D-O Surowiec tartaczny - dąb ODPADY <--- Indeks odpadu z tego materiału ------------------------------------------------- Podpowiadany magazyn i indeks odpadu można zmienić na inny podczas rejestrowania dokumentu.

1.5 Zestawienie wartości przychodu odpadów

JC > Materiały > Wartość odpadów [JC_ZMA20] Wartość odpadów materiałów przyjętych do magazynu odpadów. Dokumenty: [PR] Przychód uzysku (odpadu) (dekret [OD]) Funkcja: [ZP_DP210] Zestawienie zawiera podsumowanie wartości odpadów ze wskazaniem kodów przyczyn ich powstania. Odpady przyjmowane są do magazynu dokumentami rejestrowanymi w systemie ZP. Tam też są zestawienia tworzone na podstawie dokumentów, np. ZP > Dokumenty > Dokumenty tabelarycznie [ZP_ZDC10].

1.6 Odpady jako uzysk z produkcji

Arkusze blach, płyt meblowych itp. są rozcinane. Kable nawinięte na zwoje są cięte. Otrzymane elementy (kawałki) można sprzedać lub wykorzystać na kolejnych etapach produkcji. Jak identyfikować arkusze i zwoje w kartotekach magazynowych ? Jak rejestrować produkcję (cięcie, wykrajanie) ? Jak identyfikować otrzymanie kawałki ? Jak obliczyć koszty wytworzenia otrzymanych kawalków ? Odpowiedzi na te pytania są w tym opisie: Arkusze i zwoje. Zapasy i produkcja

1.7 Zestawienie ilości odpadów dla BDO

BDO Baza Danych Odpadowych. Podmioty mogą być zobowiązane do przekazywania informacji o odpadach powstałych w procesach produkcyjnych. Jak uzyskać zestawienie o ilości (masie) odpadów nieużytecznych ?

1.7.1 Odpady to indeks z wyceną [D] Depozyt

NOTE: W tym scenariuszu ustala się wagę (masę): - materiały wydawane z magazynu na produkcję - odpady przyjmowane z produkcji do magazynu

Sytuacja

Przedsiębiorstwo produkcyjne do wytworzenia wyrobów wydaje zwoje (bele) materiałów. Zwoje (bele) mają różną wagę (masę), np. 18 kg, 20 kg. Do każdego wyrobu potrzeba 8 kg materiału (1 wykrój). Pozostały materiał jest odpadem. Np. 18 kg minus (-) 2 wykroje * 8 kg = 2 kg odpadu Np. 20 kg minus (-) 2 wykroje * 8 kg = 4 kg odpadu Odpad jest nieużyteczny. Podlega utylizacji.

Założenia

* Indeks odpadu: .ODPAD ma wycenę [D] Depozyt * Rozchód materiału na produkcje następuje na podstawie specyfikacji materiałowej, wg definicji BOM * Koszty wydanych zwoi w całości (elementy wykrojone oraz odpady) obciążają koszty zlecenia. * Wycena produktu, wg standardu: zgromadzone koszty podzielone przez ilość przychodowanych wyrobów. Wycena przychodu wyrobu wg [R] Koszt Rzeczywisty.

Realizacja

NOTE: Dla uproszczenia założono, że jedynym kosztem produktu jest materiał. * Param operatora Oznacz 0737 [1] Przyjmie gdy nie wydano w ZP Oznacz 0731 [1] Wyda więcej niż w spec mater (aby wydac 183 a nie 160) * Zlecenia na 20 szt wyrobu: FOTEL-PODUSZKA01 * Specyfikacja materiałowa: - ZWOJE - 160.000 kg - .ODPAD - 0.001 kg (odpad będzie ważony, tu waga dowolna) * Otwarcie zlecenia na 20 szt wyrobu: FOTEL-PODUSZKA01 * Wydanie na produkcję ZWOJE Ważenie = 182 kg Wycena = 1 kg = 1.50 zł 182 kg * 1.50 zł = 274.50 zł 160 kg * 1.50 zł = 240.00 zł * Przyjęcie wyrobu do magazynu Obliczenia: Przychód końcowy * Cena przychodu = Wartość przychodu 20.000 * 13.7250 = 274.5000 Dokument przychodu: 20.000 szt * 13.73 (po zaokrągleniu) * Przychod odpadu do magazynu ważenie = 23 kg Wartość = 0.00 gdyż [D] Depozyt * Dokument: Korekta produkcji w toku = 0.10 (13.7250 a 13.73) * Podsumowanie zlecenia Dokumenty do zlecenia: Z00011/000 --------------------------------- Rok Mc Numer Ro -- Data -- -------------------- 2023/01 KO0002 KO 2023.01.29 Korekta prod w toku 2023/01 PR0003 PR 2023.01.29 Przychód produktu 2023/01 PR0004 PR 2023.01.29 Przychód produktu 2023/01 RO0007 RO 2023.01.29 Materiały->Produkcja Kronika dokumentów zlecenia: Z00011/000 --------------------------------------- --- Dokument --- --- Pola dokumentu ----------------------- KO KO0002/01/23 0.10 PR PR0003/01/23 FOTEL-PODUSZKA01 20.000 13.73 274.60 PR PR0004/01/23 .ODPAD 23.000 0.00 0.00 RO RO0007/01/23 ZWOJE 183.000 274.50 ------- 0.00 Koszty zlecenia --------------- RODZAJ Planowane Rzeczywiste Różnica - % - Materiały ........ 240.00 274.50 -34.50 114.38 Robocizna ........ 0.00 0.00 0.00 0.00 .... Razem 240.00 274.50 -34.50 114.38 * Zestawienie odpadów nieużytecznych Utworzyć w MG raport przychodów indeksu: .ODPAD

1.7.2 Odpady to % wydanych materiałów

Zestawienie utworzyć na podstawie danych zapisanych w dokumentach rozchodu (wydania na produkcję) w systemie ZP. Dokument: [RO] Wydanie materiałów na produkcję NOTE: Ew. zwroty uwzględnić proporcjonalnie. Dokumenty w produkcji Wykorzystać pola: Odpady (pole: SCRAP) i Przyczyna (pole: ODPADY). Na dokumencie podano % (procent), który oznacza jaki % wydanego materiału (komponentu) stanowi odpad. Patrz opis wyżej: Odpady (%) w dokumencie wydania materiałów. Cała wartość rozchodu powiększa koszty wyrobu (zlecenia). A podany % można wykorzystać do obliczenia ilości (masy) powstałego odpadu. Można utworzyć odpowiedni raport w systemie PM. RaportyXML Generator w PM Można utworzyć zestawienie tabelaryczne z dokumentami (transakcjami) w systemie ZP. Wybrać te dokumenty rozchodu i zwrotu, w których podano nie-zerowy % w polu: SCRAP. Zestawienia tabelaryczne

2. Braki. Wyroby wybrakowane

Braki (en: Scrap, Assembly Scrap) to produkty lub pół-produkty wadliwe, nieodpowiadające wymaganiom technicznym. Braki nie przechodzą do kolejnych operacji w cyklu produkcyjnym. NOTE: Braki (wyroby wybrakowane) rejestruje się gdy ten sam komponent przechodzi przez kolejne operacje i w jednej z kolejnych operacji ulega zniszczeniu lub uszkodzeniu, które eliminuje go z dalszego procesu. Dlatego, podczas rejestracji wykonania operacji produkcyjnych i podawania liczby wykonanych produktów, dodatkowo podaje się liczbę braków. W dokumencie podaje się: * Ilość wytworzona (w tym ilość braków) * Ilość braków * Kod przyczyny powstania braku (en: Scrap Reason) Patrz szczegóły: Braki. Wyroby wybrakowane

3. Odpady. Pytania i Odpowiedzi

3.1 Rola obiektu: %odpadu

W modulach produkcyjnych Trawers ERP podaje się % odpadów. Dlaczego istnieje taki obiekt w systemie ? Obiekt % odpadów w modułach produkcyjnych Trawers ERP jest istotny z kilku powodów:

Kalkulacja kosztów

Pozwala na dokładne kalkulowanie kosztów produkcji, uwzględniając utratę materiałów.

Planowanie materiałowe

Pomaga w dokładnym planowaniu potrzeb materiałowych, co minimalizuje nadmiar i zapewnia płynność produkcji.

Analiza efektywności

Umożliwia analizę efektywności procesów produkcyjnych i identyfikację obszarów wymagających poprawy.

Zarządzanie odpadami

Wspiera zarządzanie odpadami, zarówno wewnętrznymi, jak i zewnętrznymi, co jest ważne dla zrównoważonego działania firmy.

3.2 Planowanie potrzeb materiałowych

Obiekt: % odpadów w systemie ERP Trawers pomaga w planowaniu potrzeb materiałowych na kilka sposobów:

Precyzyjne szacunki materiałów

Umożliwia dokładne obliczenie ilości materiałów potrzebnych do produkcji, biorąc pod uwagę straty wynikające z odpadów. Na przykład, jeśli do wyprodukowania 100 jednostek produktu potrzeba 110 jednostek surowca (ze względu na 10% odpadu), system automatycznie uwzględni to w zamówieniach materiałowych.

Optymalizacja zapasów

Pozwala na precyzyjne zarządzanie zapasami, redukując ryzyko nadmiernych stanów magazynowych. Utrzymanie odpowiednich poziomów zapasów zapobiega zamrożeniu kapitału w nadmiarowych materiałach.

Redukcja kosztów

Dzięki precyzyjnym szacunkom można uniknąć nadmiernego zużycia materiałów i zmniejszyć koszty związane z marnotrawstwem. Poprawia to marżę zysku i rentowność produkcji.

Zarządzanie zamówieniami

System ERP może generować dokładne zamówienia zakupu, które uwzględniają procent odpadu, co zapewnia, że zawsze będzie wystarczająca ilość materiałów do produkcji. Zapobiega to przestojom w produkcji spowodowanym brakiem surowców.

Prognozowanie i planowanie

Umożliwia długoterminowe prognozowanie potrzeb materiałowych, co jest kluczowe dla strategicznego planowania zakupów i produkcji. Pozwala lepiej przygotować się na sezonowe zmiany w zapotrzebowaniu.

Raportowanie i analiza

Dostarcza danych do raportów i analiz, które mogą być użyte do oceny wydajności procesów produkcyjnych oraz identyfikacji obszarów do poprawy. Analiza odpadów może wskazać na możliwości usprawnień i redukcji strat w przyszłości. W sumie, uwzględnianie % odpadów w systemie ERP pomaga w bardziej precyzyjnym i efektywnym zarządzaniu zasobami, co przekłada się na lepszą wydajność i rentowność przedsiębiorstwa.

3.3 Odpady a koszty produkcji

Dlaczego uwzględnia się % odpadów w kalkulacji kosztów produkcji ? Uwzględnienie % odpadów umożliwia dokładne oszacowanie kosztów rzeczywistych. Przykład: Firma produkuje metalowe obudowy do urządzeń elektronicznych. Do produkcji jednej obudowy potrzebny jest 1 kg metalu. Cena zakupu metalu wynosi 20 PLN za kilogram. W procesie produkcji występuje 10% odpadów.

Obliczenie zużycia materiału z uwzględnieniem odpadów

Potrzebna ilość metalu na jedną obudowę (bez odpadów): 1 kg Procent odpadów: 10% Rzeczywista ilość metalu potrzebna na jedną obudowę = 1 kg / (1 - 0.10) = 1 kg / 0.90 = 1.11 kg

Koszt materiału na jedną obudowę

Cena metalu za kilogram: 20 PLN Rzeczywista ilość metalu potrzebna: 1.11 kg Koszt metalu na jedną obudowę = 1.11 kg * 20 PLN/kg = 22.20 PLN

Całkowity koszt produkcji jednej obudowy

Załóżmy, że inne koszty produkcji (np. robocizna, energia, amortyzacja maszyn) wynoszą 10 PLN na jedną obudowę. Koszt metalu na jedną obudowę: 22.20 PLN Inne koszty produkcji: 10 PLN Całkowity koszt produkcji jednej obudowy = 22.20 PLN + 10 PLN = 32.20 PLN

Podsumowanie

Dzięki uwzględnieniu 10% odpadów, firma może precyzyjnie oszacować, że rzeczywisty koszt produkcji jednej obudowy wynosi 32.20 PLN, zamiast 30 PLN, co wynikałoby z prostego dodania kosztu metalu bez odpadów do innych kosztów produkcji. To pozwala na dokładniejsze kalkulowanie marży, ustalanie cen sprzedaży i podejmowanie lepszych decyzji dotyczących zarządzania kosztami.

3.4 Odpady a straty (ubytki)

Odpady a straty (ubytki) W produkcji złożeniowej (dyskretnej) mogą wystąpić odpady. W produkcji procesowej zwykle powstają straty (ubytki). Straty surowca wynikające z procesów, np. utlenianie, odparowanie, absorpcja. Patrz opis metody uwzględniania strat w procesie planowania i realizacji produkcji: BOM/Receptury Patrz też opis uwzlędniania strat (ubytki) podczas magazynowania surowców (zbóż). Ubytki, zwykle ubytki naturalne (en: Shrink, Shrinkage), to są niedobory, które powstały z przyczyn naturalnych, np. wynikające z cech zapasów lub procesów fizykochemicznych, np. wysychanie (osuszka), parowani e, wykruszanie, stłuczka, ulatnianie, ubytek wagi żywca. Patrz okresowe obliczanie ubytku magazynowanych surowców: SK Skup. Jak poznać system SK ?

4. Tematy powiązane

Arkusze i zwoje. Zapasy i produkcja Zarządzanie produkcją Braki. Wyroby wybrakowane BOM/Receptury Rejestrowanie produkcji Słowa kluczowe #Produkcja-Raporty #Produkcja-Koszty #Produkcja-Wyceny #Produkcja-Zlecenia #Produkcja-Kalkulacje #Raporty-Produkcja